Oddajemy w Wasze ręce publikację popularyzującą wyniki projektu pt. „Zachowania transportowe mieszkańców polskich miast: przyczynowość, zmiany zachowań i wpływ na klimat”. Dotyczy ona mobilności: tej codziennej, na krótkie odległości, w obrębie miast i aglomeracji oraz tej związanej z wakacjami, odwiedzinami i innymi wyjazdami na dłuższe dystanse.
O projekcie opowiadamy pod hasłem „co nas porusza?”, ponieważ interesuje nas między innymi:
- Co motywuje ludzi do przemieszczania się i wyboru środków transportu?
- Jakie są społeczne i środowiskowe skutki (nie)podróżowania?
- Jakie są społeczne oceny różnych sposobów przemieszczania się?
- Z jakimi emocjami wiąże się podróżowanie?
- Co sprawia, że podejmujemy nowe sposoby podróżowania lub rezygnujemy z nich?
- Jakie znaczenie ma mobilność dla spełnienia potrzeb ludzi i ich poczucia szczęścia?
- Co sądzimy o różnych pomysłach na zmiany w sposobach poruszania się i organizacji transportu?
Ważną motywacją do podjęcia badań był wpływ mobilności na klimat. Transport pasażerski jest jednym z głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych. Emisje te prowadzą do zwiększania się średniej globalnej temperatury i coraz większej niestabilności systemu klimatycznego. Żeby poradzić sobie z tym światowym wyzwaniem, potrzebne są nie tylko nowe technologie, ale też zmiana w sposobach przemieszczania się: skrócenie odległości i wybór mniej szkodliwych środków transportu. Dlatego w projekcie szacowaliśmy emisje gazów cieplarnianych związane z mobilnością oraz badaliśmy, jak sposoby podróżowania zmieniają się w mniej lub bardziej emisyjne.
Jednocześnie uważamy, że nie można mówić o takich zmianach bez wiedzy o tym, jak mogą one wpływać na dobrostan ludzi. Dlatego też badaliśmy rolę mobilności w realizacji potrzeb ludzi oraz jej znaczenie dla poczucia szczęścia. Interesowało nas także to, jakie częstotliwości podróżowania są uznawane za niezbędne do dobrego życia, a bez jakich moglibyśmy się obejść. Nasze wyniki sugerują, że potrzebujemy nowych sposobów opowiadania o dobrostanie, niekoniecznie powiązanych z częstymi wyjazdami i odpoczynkiem daleko od domu.
Badanie zmiany wymaga poznania zarówno tego, co ją wywołuje, jak i tego, co ją powstrzymuje. Dlatego badaliśmy to, co sprawia, że mobilność zmienia się powoli: normy społeczne, układ przestrzenny miasta, trwałą infrastrukturę. Interesowała nas zależność od samochodów, która wielu osobom uniemożliwia rezygnację z używania auta, a także nowe zjawisko rosnącej zależności naszego życia od lotów. Zmianę rozumiemy systemowo, więc badaliśmy też poparcie dla polityk transportowych.
Nasze badania pokazują, jak silnie mobilność jest zakorzeniona w relacjach społecznych i życiu codziennym. Decyzje skutkujące niższą emisyjnością, np. rezygnacja z samochodu lub podróży lotniczych, wymagają reorganizacji niektórych sfer życia i nabycia nowych umiejętności. Spotykają się one też z oporem otoczenia: rodziców, przyjaciół i (potencjalnych) osób partnerskich. Dlatego zmiany w mobilności mające chronić klimat, wymagają nie tylko nowych źródeł energii, infrastruktury i regulacji, ale też zmian w normach społecznych i wyobrażeniach o dobrym życiu.
Zespół badawczy w składzie: Michał Czepkiewicz, Dawid Krysiński, Marta Skowrońska, Filip Schmidt, Marianna Kostecka, Cezary Brudka