artykuły Wakacje w życiu par i rodzin 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Wakacje wydają się czymś oczywistym, naturalnym elementem dorosłego życia, związku czy rodziny. Wspólny wyjazd ma być nagrodą po ciężkiej pracy, czasem odpoczynku, bliskości i „bycia razem”. Co się jednak dzieje, jeśli ktoś nie chce albo nie może podróżować? Zainteresowało nas to, jak (nie)podróżowanie jest oceniane i negocjowane w relacjach intymnych – partnerskich i rodzinnych. Z naszych badań wynika, że brak wspólnych wyjazdów rzadko jest neutralny. Na ogół budzi on zdziwienie, […] Czytaj dalej »
artykuły Rodzicielstwo bez samochodu 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy W wielu rodzinach samochód traktuje się jak coś naturalnego. Osiąganie dorosłości wiązane jest ze zdobyciem prawa jazdy, a rodzinne wyjazdy kojarzą się z logistyką pakowania i „ogarniania” wszystkiego, w czym auto wydaje się najbardziej pomocne. Kiedy na horyzoncie pojawia się dziecko, auto narzuca się jako najbezpieczniejsze i najbardziej praktyczne rozwiązanie, zwłaszcza gdy trzeba przewieźć wózek, zakupy i cały dziecięcy ekwipunek. W naszym badaniu postanowiliśmy przyjrzeć się […] Czytaj dalej »
artykuły (Nie)posiadanie samochodu 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Ile jest samochodów w naszych miastach? Samochody wydają się wszechobecne. Zajmują większość przestrzeni ulic i rozległe parkingi. Widzimy je też na chodnikach, a czasem w miejscach zupełnie do tego nieprzeznaczonych. Z mediów docierają do nas informacje, że Polska ma jedne z najwyższych wskaźników motoryzacji w Europie. Wydawałoby się, że samochód mają teraz wszyscy albo prawie wszyscy. Czy rzeczywiście jest w naszych miastach tak wiele aut? Ilu jest ludzi, którzy żyją bez samochodu i kim oni są? […] Czytaj dalej »
artykuły Poparcie dla ograniczeń wobec samochodów 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Współczesne miasta stoją wobec rosnącego wyzwania związanego z przeciążeniem systemów transportowych oraz intensywnym oddziaływaniem ruchu samochodowego na środowisko naturalne i zdrowie publiczne. Badania wskazują, że w wielu metropoliach mieszkańcy tracą rocznie setki godzin w korkach, co znacząco obniża efektywność funkcjonowania miasta i generuje koszty ekonomiczne oraz społeczne. Jednocześnie transport drogowy pozostaje jednym z głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych – w Unii Europejskiej samochody osobowe odpowiadają za ok. 16% […] Czytaj dalej »
artykuły Zależność od samochodu 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Zależność od samochodu Jednym z kluczowych wyzwań związanych z mobilnością przestrzenną jest dominacja samochodu jako podstawowego środka przemieszczania się. Zależność od samochodu (ang. car dependence) nie oznacza wyłącznie częstego korzystania z prywatnych pojazdów, lecz opisuje stan, w którym pełne uczestnictwo w życiu społecznym bez auta staje się niemożliwe bądź trudne do wyobrażenia. Wynika to z niedostatecznej dostępności alternatywnych środków transportu, rozproszonej struktury urbanistycznej oraz utrwalonych norm społecznych preferujących mobilność opartą […] Czytaj dalej »
artykuły Czy stajemy się zależni od latania? 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Jak samolot stał się „normalną” częścią naszego życia Jeszcze kilkadziesiąt lat temu latanie było w Polsce rzadkością. Dziś dla wielu osób jest czymś oczywistym – sposobem na wakacje, odwiedziny u bliskich, wyjazd na studia czy konferencję. W naszym badaniu sprawdziliśmy, jak szybko latanie stało się częścią codziennych praktyk społecznych oraz dlaczego niektórym coraz trudniej wyobrazić sobie życie bez samolotu. Od luksusu do normy Dane z dwóch […] Czytaj dalej »
artykuły Czy w Polsce wstydzimy się latania? 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy W ostatnich latach dużo mówiło się o tzw. wstydzie z powodu latania – znanym pod szwedzkim określeniem flygskam. Pojęcie to zrobiło imponującą karierę medialną i naukową, stając się symbolem moralnego napięcia między potrzebą mobilności a rosnącą świadomością kryzysu klimatycznego. „«Flight shame» odnosi się do niepokoju jednostki związanego z zaangażowaniem w konsumpcję, która jest energochłonna i klimatycznie problematyczna. Odnosi się również do podróżujących samolotem jako osób zaangażowanych w społecznie niepożądane […] Czytaj dalej »
artykuły Kto emituje, a kto wdycha? 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Szkodliwe zanieczyszczenia Negatywne konsekwencje spalania paliw kopalnych w silnikach samochodów wykraczają poza emisje gazów cieplarnianych. Z perspektywy polskich miast kluczowe znaczenie ma generowany przez samochody smog, czyli zanieczyszczenie powietrza o bezpośrednim, szkodliwym oddziaływaniu na zdrowie ludzi. Polskie powietrze jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych w Europie. Rokrocznie polski smog prowadzi do około 46 tysięcy przedwczesnych zgonów, z czego za około 90% odpowiada pył zawieszony PM2.5, a za 10% dwutlenek […] Czytaj dalej »
artykuły Czy więcej emisji to lepsze spełnienie potrzeb? 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Codzienne przemieszczanie się jest bardzo ważne dla realizacji naszych potrzeb: dotarcia do pracy i szkoły, odwiedzania bliskich osób, zrobienia zakupów czy dotarcia do miejsca wypoczynku. Brak możliwości przemieszczania się może więc oznaczać deprywację. Jednocześnie transport generuje emisje gazów cieplarnianych, emisje zanieczyszczeń i inne szkodliwe skutki dla otoczenia. Nie każdą szkodliwość ruchu drogowego można zredukować nowymi technologiami: samochód elektryczny to wciąż samochód, który wymaga surowców […] Czytaj dalej »
artykuły Jak zbieraliśmy dane? 2026-07-30 / 2026-10-02 napisał(a) jerzy Nasze badanie dotyczyło zachowań transportowych mieszkańców dwóch miejskich obszarów funkcjonalnych w Polsce: Poznania oraz Trójmiasta. Obszary wybraliśmy celowo, ponieważ są do siebie zbliżone pod względem liczby mieszkańców, ale różnią się układem przestrzennym i organizacją miasta. Do obszarów funkcjonalnych włączaliśmy gminy i części gmin, w których co najmniej 10% pracujących mieszkańców dojeżdżało do miast rdzenia obszaru, czyli Poznania, Gdyni lub Gdańska. Aglomeracja poznańska ma charakter monocentryczny i koncentryczny: jest skupiona wokół […] Czytaj dalej »
